Methodiek ... projectomschrijving : Fitte School: Hoe begin je eraan?

2. Kader voor een geïntegreerd voedings- en bewegingsbeleid

2.1. Gezondheidsbevordering

De voorbije decennia heeft de gezondheidsbevordering opgang gemaakt. Uitgangspunt? Gezondheidseducatie is niet voldoende om mensen te laten kiezen voor een gezonde leefstijl.
Gezondheidsbevordering koppelt de gedragsgerichte zienswijze aan een breder actieterrein. Naast activiteiten gericht op gedragsbeïnvloeding komen ook de ontwikkeling van een beleid en structurele maatregelen die de omgeving wijzigen aan bod. Gezonde keuzes meer voor de hand liggend maken, dat is kort gezegd de centrale strategie.

Van gezondheidseducatie naar gezondheidsbevordering

Gezondheidseducatie besteedt vanuit de gedragswetenschappen aandacht aan leefstijl en gedrag, en streeft gedragsverandering na.
Gezondheidsbevordering heeft niet enkel oog voor educatie maar wil ook aandacht besteden aan de omgeving en het beleid om zo te komen tot structurele veranderingen die maken dat gezonde keuzes wél voor de hand liggen.

Actieterreinen:

Ontwikkelen van kennis, vaardigheden en attitudes (= gezondheidseducatie).
Creëren van een gezonde leefomgeving.
Versterken van gemeenschapsacties (met betrokkenen en partners).
Uitbouwen van een gezond overheidsbeleid.
Heroriënteren van de voorzieningen voor gezondheidszorg.

De methodiek van gezondheidsbevordering vertalen naar het onderwijs komt hier op neer: om effectief te zijn, moet de gezondheidseducatie in de klas de steun krijgen van een gezondheidsbeleid op schoolniveau met aandacht voor schoolactiviteiten, schoolomgeving en regulerende afspraken.

2.2. Gezonde School

Het concept van de gezonde school dat begin de jaren ’90 werd ontwikkeld, biedt scholen een kadermethodiek aan om rond gezondheid te werken. Het raamplan laat de school toe een geïntegreerd gezondheidsbeleid op maat te ontwikkelen. Het raamplan is opgebouwd rond 4 aandachtsgebieden:

1. Inclusieve werking: ruim begrip van gezondheid
Binnen een gezondheidsbeleid op school is gezondheid een ruim begrip dat vanuit de Wereldgezondheidsorganisatie wordt gedefinieerd als ‘een toestand van een zo optimaal mogelijk fysiek, mentaal en sociaal welbevinden’(WHO, 1986).
Het gaat bij jongeren om een reeks diverse en ongelijksoortige gezondheidsthema’s zoals: lichaamsbewustzijn, succesbeleving, depressie en zelfmoord, pesten, tabaks- en middelengebruik, veiligheid, infectieziekten, mondgezondheid, lichaamshygiëne, voeding, lichaamsbeweging, seksualiteit en relaties.
De brede invulling van gezondheid vereist dat scholen op basis van hun eigenheid en behoeftes binnen hun werking een onderbouwde selectie van thematische acties maken.

2. Geïntegreerde werking: de verschillende niveaus
Een efficiënte werking rond gezondheid vereist een geïntegreerd schoolbeleid waarvan de werking zich zowel op klas-, school- en omgevingsniveau situeert.

In de klas staat de gezondheidseducatie centraal. De gezondheidsthema’s komen binnen verschillende lessen aan bod of kunnen in verschillende vormen vakoverschrijdend, vakoverstijgend of via projectwerking worden aangepakt.
Op schoolniveau wordt aan een gezondheidsbeleid gewerkt waarin de aandacht gaat naar de organisatie van de educatie doorheen de leerjaren, het opzetten van schoolactiviteiten, de uitbouw van een gezonde omgeving en het maken van afspraken.
Een school staat niet op zich. Ze is ingeplant in een fysieke omgeving en is verbonden met externe partners en organisaties.
Daarnaast leven de leerlingen (en het schoolpersoneel) niet in een vacuüm. De schoolomgeving gaat dus ook over de verschillende milieus en invloedssferen waarmee de school verbonden is: het thuismilieu, de vrijetijdsbesteding, de media, ...

3. Gefaseerd actieplan
Een gezondheidswerking op school is een proces. Om een gezondheidsactie op te zetten wordt vertrokken vanuit de huidige situatie in de school. Hierbij wordt zowel gekeken naar de behoeftes van de school, leerlingen en personeel als naar de bestaande initiatieven. Op basis van dit overzicht kan je de meest geschikte actie uitkiezen, later volgt het uitwerken van een concrete planning.

4. Betrokkenheid van actoren en partners
De teamgeest op school, de participatiecultuur van de leerlingen, het waardepatroon van de ouders en het engagement van schoolnabije diensten en externe partners zijn minstens even belangrijk voor een effectief gezondheidsbeleid als de concrete uitwerking van lessen en acties in de school.
Bij het opzetten van een actie of het (verder) uitwerken van een gezondheidsbeleid is permanente samenspraak met het team, de leerlingen en de ouders nodig. Hiertoe dienen binnen de school overleg- en inspraakkanalen geactiveerd of opgezet te worden. Daarnaast wordt in de gezondheidswerking beroep gedaan op het aanbod van externe partners en worden een aantal partners, waaronder het CLB in het proces betrokken.

Voor meer info over gezondheidsbevordering op school: www.vigez.be.

Terug naar overzicht / vorige pagina / volgende pagina